Carel Kraayenhof: 'Bach en bandeneon passen bij elkaar'
In dit artikel:
Bandoneonist Carel Kraayenhof treedt op 26 maart tijdens de Bachweken op in de Gudulakerk in Lochem met zijn eigen kwartet en de Duits-Ierse celliste Nuala McKenna. Het concert, getiteld ‘Bach in Buenos Aires’, combineert werk van J.S. Bach met composities van de Argentijnse vernieuwer Astor Piazzolla en eigen stukken van het ensemble, waardoor liefhebbers van zowel barok als tango aan hun trekken komen. Aanvang is 20.00 uur; kaarten via lochemklassiek.nl.
Kraayenhof schetst in het verhaal hoe Bach en de bandoneon elkaar net hebben gemist: het instrument ontstond in het Ertsgebergte (grens Duitsland/Tsjechië) ongeveer negentig jaar na de dood van Bach en vond al snel toepassing als draagbare vervanger van het harmonium — ook in kerken rond Leipzig. Later bereikte de bandoneon Zuid-Amerika, waar hij zich door toevoeging van knoppen ontwikkelde tot het complexe instrument dat centraal staat in de tango. Kraayenhof grapt over die complexiteit: “De bandoneon is het ideale medicijn tegen Alzheimer.”
Historische ontwikkelingen hebben het geluid van het instrument beïnvloed: veel traditionele bouwkundige kennis ging verloren tijdens de Tweede Wereldoorlog, en hedendaagse exemplaren klinken volgens Kraayenhof minder warm vanwege andere materialen. Muzikaal is de brug tussen Bach en tango gelegd door Piazzolla, die klassieke contrapuntische technieken en jazz met de traditionele tango vermengde — voorbeelden daarvan klinken zondag in stukken als ‘Fuga y Misterio’.
Op het programma staan onder meer delen uit Bachs Kunst der Fuge en de Goldbergvariaties; McKenna speelt daarnaast drie solo-Bachwerken. Van Piazzolla zijn zes composities geprogrammeerd. Pianist Juan Pablo Dobal levert met ‘La Fugasita’ een nieuw stuk gebaseerd op het beroemde ‘La Cumparsita’; Kraayenhof speelt ook eigen werk. De combinatie bandoneon en cello krijgt bijzondere aandacht: Kraayenhof is enthousiast over zijn samenwerking met McKenna, die als celliste verbonden is aan het Nederlandse Delta Piano Trio en als soliste optreedt bij de Deutsche Kammerphilharmonie Bremen onder dirigent Paavo Järvi.
Kraayenhof heeft bovendien een persoonlijke band met Lochem: zijn moeder bracht familiebezoeken en herinnerde zich het stadje van vakanties, wat hem extra motiveert om daar terug te keren.